(Door Mariecke, 04-01-22)

Ik heb lang getwijfeld of ik wel zou schrijven over zoiets heftigs als kerkkoffie. Moeten we het nieuwe jaar wel ingaan met zo’n beladen onderwerp? Is het niet beter om iets te zeggen over goede voornemens, of over de lockdown, of over het nieuwe kabinet? Moet het perse koffie zijn? Er zijn kerkscheuringen geweest om minder.

In de Whatsappgroep van onze gemeente maakte dit onderwerp onlangs behoorlijk veel los. In een notendop: er ontstond een geanimeerd gesprek over de vraag of kerkkoffie lekker is, of het eerlijk en biologisch moet zijn, of die zaken samen kunnen gaan en of dat dan betaalbaar is. (De theedrinkers hielden zich wijselijk afzijdig, maar deze vragen zijn natuurlijk ook voor hen relevant.) Ik bedacht dat juist nu, in de luwte van de lockdown wanneer we allemaal met onze eigen filterkoffie / Senseo / Nespresso / Oploskoffie* op de bank de dienst bekijken, het moment is aangebroken om het onderwerp ‘koffie’ te serveren.

Er staat, als we het over koffie hebben, veel op het spel. Laat ik daarvan een voorbeeld geven. Uit een tevredenheidsonderzoek onder medewerkers bij een van mijn vorige werkgevers was gebleken dat op mijn afdeling alles wel zo’n beetje prima was, behalve de koffie. Die was, zo hadden meer dan vijftig mensen onafhankelijk van elkaar ingevuld, niet te drinken. “Dan gaan we daar wat aan doen”, hoorde je de directie denken. Er kwam een meneer van Douwe Egberts, gekleed in pak en gewapend met een schaal petit-fours, om de koffieautomaat voor ons te openen en te ontsluiten welke wonderen zich daarbinnen afspeelden elke keer als wij onze medewerkerskaart voor het scanapparaat hielden en een cappuccino met twee streepjes suiker selecteerden. Er zaten échte bonen in: hij hield ze in zijn hand en liet ons er om de beurt aan ruiken. Zie je wel: vers! Die bonen werden vervolgens écht gemalen. Het was allemaal echt. De onvrede lag dus niet aan de koffie en zeker niet aan Douwe Egberts. Waar het wel aan lag, beweerde hij, was dat wij op ons werk waren. Daar smaakt de koffie nooit zo lekker als thuis op de bank, waar koffie uiteindelijk het meest tot zijn recht komt. De smaak van koffie, was zijn boodschap, is afhankelijk van de context en zit uiteindelijk vooral in je hoofd. Als je je daar van bewust bent, kun je je koffie eigenhandig ‘lekker denken’.

Veel controverses over koffie, ook in de kerk, draaien volgens mij om bovenstaande misvatting dat koffie om zinvol te zijn, per definitie ook lekker zou moeten zijn. Maar dat zijn twee totaal verschillende dingen. Kerkkoffie hoeft helemaal niet lekker te zijn. Dat zou ook een veel te zware last op de schouders van de koffiezetters leggen. Hoe zouden zij ooit al die Senseo-, Nespresso-, en Max Haverlaarfanaten tevreden kunnen stellen? Onmogelijk.

Kerkkoffie heeft een andere, meer rituele functie. Het markeert de overgangsfase van de kerkdienst naar het gewone leven. Het maakt gemeenschapsvorming mogelijk: lekker even napraten onder het genot (nou ja…) van een bakkie troost. Kerkkoffie zal nooit helemaal aansluiten bij de persoonlijke voorkeuren van ieder afzonderlijk gemeentelid. Maar dat is precies het punt. De gemeente is een plaats waar je kunt leren die voorkeuren soms ondergeschikt te maken aan het grotere geheel. Kerkkoffie drinken is uiteindelijk de beoefening van gemeenschapszin. Een beoefening die soms kan aanvoelen als een zware training, dat wel.

Kerkkoffie hoeft dus niet goed te smaken. Ik durf het zelfs nog bonter te maken: het is beter als kerkkoffie een beetje viezig is. Als het net aan de slappe of juist aan de sterke kant is, of als dat filter weer eens is dubbelgeklapt waardoor er drab in drijft. We vinden elkaar immers in de ellende, dat bindt veel meer samen dan gedeeld plezier. Ga maar na: je kunt een dag naar de Efteling gaan en totaal onverschillig blijven voor al die anderen die ook in de Droomvlucht willen, maar als je een keer uren in de vrieskou met een groepje wildvreemden op het perron hebt staan blauwbekken vanwege een onoplosbare seinstoring, dan weet je pas wat solidariteit is.

Het punt is dit: als we eerlijke en biologische koffie willen drinken in de kerk, dan is het maar de vraag of we moeten inleveren op smaak, en zelfs áls dat zo is, dan geeft het niet. Dat is alleen maar een kans om te groeien in gemeenschap. Dan kan het nog steeds zo zijn dat de koffie te duur is voor ons, maar dat is niets dat een goede ouderwetse inzamelingsactie niet kan oplossen.

*Doorhalen wat niet van toepassing is

2 reacties op “Kerkkoffie”

  1. De theedrinkers hielden zich niet echt afzijdig. Ik pleitte voor een eerlijke, biologische kruidenthee die zo lekker en gezond zou zijn dat je voor je het weet helemaal geen koffie meer nodig zou hebben. Nog steeds een goed voorstel vind ik zelf.

Laat een antwoord achter aan Wilma Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.